Oʻzbekistonda taqiqlangan diniy materiallar roʻyxati

Ushbu roʻyxat Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi tomonidan tasdiqlangan (e’lon qilingan) bo‘lib, 2026-yil 10-yanvar holatiga ko‘ra Oʻzbekiston hududiga olib kirish, tayyorlash, saqlash, tarqatish hamda namoyish etilishi taqiqlangan manba va kontent (material)lar toifasini qamrab oladi. Roʻyxatga internet jahon tarmogʻida tarqalgan diniy ekstremistik, terroristik va aqidaparastlik gʻoyalari bilan yoʻgʻrilgan deb topilgan resurslar hamda materiallar kiritiladi.

1) Roʻyxatning maqsadi va mazmuni

Roʻyxatning asosiy maqsadi — jamiyatda xavfsizlik, barqarorlik, konfessiyalararo totuvlik va diniy bagʻrikenglikka tahdid soluvchi gʻoyalar tarqalishining oldini olishdan iborat. Shu bois, roʻyxatda zoʻravonlikni targʻib qiluvchi yoki oqlovchi, terrorizmni qoʻllab-quvvatlovchi, konstitutsiyaviy tuzum asoslariga tajovuzkor mazmundagi kontentlar mavjudligi qayd etilgan manbalar jamlangan bo‘lishi mumkin.

Roʻyxat odatda quyidagilarni qamrab olishi mumkin:

• ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalar, profillar, guruhlar;

• messenjerlardagi kanal va guruhlar;

• video platformalardagi kanallar yoki videomateriallar;

• alohida internet-saytlar va onlayn nashrlar;

• elektron/fizik ko‘rinishdagi ayrim kitoblar, audio-video fayllar va boshqa materiallar.

  ---

  2) “Manba”, “kontent” va “material” tushunchalari

• Manba deganda: sayt, kanal, profil, guruh, sahifa kabi internet resurslari tushuniladi.

• Kontent (material) deganda: matn, audio, video, elektron kitob, rasm/infografika, post, fayl va shunga o‘xshash tarqatiladigan axborot mahsuloti nazarda tutiladi.

  ---

  3) Taqiq nimani anglatadi?

Roʻyxatga kiritilgan manba va materiallarga nisbatan, amaldagi tartibga ko‘ra, ularni:

• Oʻzbekiston hududiga olib kirish,

• tayyorlash (yaratish/ko‘paytirish),

• saqlash,

• tarqatish (ulashish, repost, jo‘natish, ommaga yoyish),

• namoyish etish
  kabi harakatlar taqiqlangan deb qaraladi.

  ---

  4) Huquqiy asos va javobgarlik masalasi

Oʻzbekistonda diniy mazmundagi materiallar bilan bogʻliq faoliyat (tayyorlash, olib kirish, tarqatish) davlat dinshunoslik ekspertizasi tartiblari bilan ham tartibga solinadi. Bunda vakolatli organlar orqali ekspertizadan o‘tkazish talablari mavjud.

Shuningdek, diniy mazmundagi materiallarni qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, olib kirish yoki tarqatish bo‘yicha javobgarlik masalalari Jinoyat kodeksida belgilangan bo‘lishi mumkin (masalan, 244^3-modda).

5) Roʻyxatning yangilanib borishi va amaliy tavsiya

Roʻyxat “muayyan sana holatiga ko‘ra” shakllantirilishi va keyinchalik yangilanib borishi mumkin. Shuning uchun, rasmiy foydalanish (hisobot, ma’ruza, veb-sahifa, ogohlantirish matni) uchun eng so‘nggi tasdiqlangan/yangilangan variantga tayanish tavsiya etiladi.

Agar shaxs bunday kontentga tasodifan duch kelsa, uni tarqatmaslik, ommaviy ulashmaslik va qonuniy tartiblar doirasida harakat qilish maqsadga muvofiq.